Από την Κορυτσά '40 στα ζώα του Εμμεν '21
Στη φωτογραφία Ολλανδοί "γέροντες". Τα δικά μας ζώα δεν εικονίζονται.
ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ σπαζοκεφαλιά της ζωής μου πρέπει λογικά νάναι υπεύθυνος ο κύριος Πάττας. Ήταν ο Δάσκαλος μου στην Παιδαγωγική Ακαδημία Θεσσαλονίκης κι εκείνη η εμμονή του να μας βάζει σε διλήμματα ακόμη με βασανίζει:
-”Όποιος βιάζεται σκοντάφτει”, αλλά πες μου εσύ Νικόλαε Παπαδόπουλε τι άλλο ισχύει;
- “Το γοργόν και χάριν έχει, κύριε” απαντούσε ο φίλος και συμμαθητής μου.
Ήταν ένα καλό προμήνυμα. Καθώς επέλεξα στη ζωή μου τη χάρη του γοργού, μα σκόνταψα πολλές φορές από μια βιασύνη, για την οποία πάντα κάποιοι άλλοι έφταιγαν. Ώσπου ήρθε ο Γιώργος Παπανδρέου με το Καστελλόριζο του κι ανάρτησα στο ντουβάρι μου στο Facebook τη φράση «ΟΧΙ στο ΔΝΤ. Τι άλλο;».
Ήταν Παρασκευή 23 Απριλίου 2010.
Δύο μήνες μετά, στην πλωριά καμπίνα της λικνιστής μου «Όρκας» τίποτε δεν ήταν ίδιο. Μπορεί στο ντουβάρι μου να σήκωσα μια φωτογραφία με τη ψαριά μου, μα στη σκέψη μου δεν έφθανε το φως που μ’ έλουζε από το τετράγωνο χατς. Το… γοργόν είχε δώσει τη θέση του σε έναν σκοτεινό πανικό: «εγώ θα φύγω, μα η Όρκα εδώ θα μείνει ορφανή. Αδειανό φέρετρο».
Ήταν το πρώτο καμπανάκι ενός ερυθρού συναγερμού. Αφορούσε εμένα και τ’ αγαπημένα μου. Ως τον Σεπτέμβριο του 2010 ο πανικός απλώθηκε στα ζώντα αγαπημένα μου. Από τα εσώτερα στους γύρω μου. Είναι ευτυχώς λιγοστοί. Στο σπίτι, στα ξαδέλφια, στη δουλειά. Κι ο ανηψιός μου, Ιατρός Γαστρεντερολόγος γαρ. Τέτοιες μέρες, σε αυτό το πέρασμα από τον Νοέμβρη των επετείων στον Δεκέμβριο των γιορτών, το ερυθρό έδωσε τη θέση του στο πορτοκαλί. Ως τον Ιούνιο του 2011, μόνον δυό άνθρωποι είχαν στο νου τους, μπας και «ξαναπέσω»: η σύντροφός μου κι ο διευθυντής μου στη δουλειά. Και τα παιδιά μου. Αλλά αυτά, όπως κάνουν χιλιάδες συνομήλικοι τους (κι εμείς στην ηλικία τους!), δεν συζητούν «αυτά τα θέματα». Τα βιώνουν βουβά, μα είναι σφουγγάρια κι αυτές οι πληγές μένουν χαραγμένες κι ανασύρονται, άλλοτε για καλό κι άλλοτε για κακό. Οι ηθικοί μας πόνοι, τα σκληρά μας βιώματα έχουν πάντα διπλή μετάφραση.
Αυτή την Παρασκευή, θυμίζω, ο μήνας είχε 25. Νοέμβριος. Κι ο Μορφωτικός Ακόλουθος του Βουλγαρικού Προξενείου που επισκέφθηκε το κτίριο της Στρατηγού Καλλάρη αντελήφθη πολύ καλά τι σημαίνει ερυθρός συναγερμός.
Δεν χρειάζεται να φλυαρήσω. Μετρώ απλώς τους μήνες. Από τον προσωπικό στον συλλογικό συναγερμό. Τους βρίσκω 17. Μικρή σημασία έχει. Το μόνο βέβαιο είναι η μικρή μου χαρά. Γιατί στη χαώδη διαδρομή μου σε αυτό τον βιασμένο πλανήτη, τα πράγματα ήρθαν βολικά. Κι εξηγούμαι.
Γεννημένος το 1957, χαμπάρι δεν πήρα πως 8 μόλις χρόνια πριν, ένας εμφύλιος πόλεμος έληγε και στα χαλάσματά του κάποιοι ήταν απόντες. Ποιοι; Η πιο αγνή, η πιο ωραία φουρνιά Ελλήνων.
Ποδοπατήθηκαν από τα παίγνια του Γεωργίου Παπανδρέου και του Νίκου Ζαχαριάδη. Κι οι δυό τους υπηρέτησαν άλλες πατρίδες, καταστρέφοντας το… branding μιας χώρας που υμνήθηκε όσο καμιά άλλη για τις νίκες της κατά του Ναζισμού και του Φασισμού. Με δεύτερη την τότε Σοβιετική Ένωση.
Ως τις μέρες της γέννας μου η Ελλάδα ήταν η ευνοημένη του Σχεδίου Μάρσαλ με διαχειριστές τους νικητές. Ανάμεσα τους κι οι συνεργάτες των Γερμανών. Οι ηττημένοι είχαν από το 1951 την ΕΔΑ για να απολαμβάνουν την άνθιση ενός κινήματος, που άφησε παρακαταθήκη ως το 1981. Έναν λαϊκό πολιτισμό, πολύχρωμο και πολυδιάστατο. Από τον Σεφέρη και τον Ελύτη ως τον Θεοδωράκη και τον Χατζιδάκι. Τολμήστε να τους χρωματίσετε με τα πρασινογάλαζα προκατασκευάσματα…
Δεν ζύγισα ποτέ μου πως ο πατέρας μου στα βουνά της Αλβανίας πολέμησε κι αν ένα ιταλικό βόλι είχε άλλη τροχιά εγώ δεν θάμουν εδώ να βαράω το πληκτρολόγιο. Έπαιξε κορώνα γράμματα τη ζωή του και το μετάλλιο τιμής ποτέ δεν το πήρε από το Ελληνικό Πεντάγωνο. Θα κοσμεί τώρα το σαλόνι κάποιου υπαλλήλου του εκάστοτε Υπουργού Γερμένων Υποβρυχίων. Ας είναι.
Αναγνώστη μου σε ζάλισα. Μα είναι Κυριακή κι απλώς είναι μέρα σχόλης και… γραφής. Το Σάββατο συμμαζεύω πια τα πεπραγμένα ενός πενθημέρου σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Και χθες έκανα ότι μπορούσα γι αυτό.
Τα πράγματα λοιπόν ήρθαν βολικά. Γιατί ήταν της μοίρας μου γραφτό να ζήσω τη δική μου «Βόρειο Ήπειρο». Γιατί άλλωστε νάχει το αποκλειστικό προνόμιο ο Γεώργιος Χατζηνάκος του Ιωάννη;
Όπως είπα δημοσίως στο Open Coffee (και ΔΕΝ θα το ξανακάνω) όταν ήμουν 20άρης μια αδελφή ενός φίλου είπε μόλις μ’ είδε στην εξώπορτα: «Σπύρο, σε ζητάει ένας κοντός, χονδρός και φαλακρός»!!! Σήμερα, είπα, είμαι και γέροντας και αναλφάβητος, γιατί δεν ξέρω και δεν μιλάω Αγγλικά.
Αυτός ο αυτοσαρκασμός δεν ταιριάζει στους ενεργούς συναδέλφους μου. Μα, εγώ δεν αρθρογραφώ, δεν εμπλέκομαι στην ιδιότυπη δημοσιογραφική καθημερινότητα και δεν χρειάζεται να διαφυλάξω το «κύρος» μου.
Τα πράγματα ήρθαν βολικά, γιατί έζησα τον προσωπικό μου συναγερμό 17 μήνες πριν. Κι όταν αποφασίζεις να πας στο Τεπελένι και στην Κορυτσά σου δε σκέπτεσαι τα ιταλικά βόλια. Δεν μισείς τον Ιταλό φαντάρο, αλλά τον Μουσολίνι. Αυτή η απειλή σε κάνει να πεισμώνεις, να σκέπτεσαι, να οπλίζεσαι με μια εσωτερική φωτιά, που δεν λέγεται θάρρος ή περισσότερο ηρωισμός. Δείτε γιατί:
Όταν έχεις σπουδάσει πολιτικός μηχανικός γνωρίζεις ότι εσένα θα κυνηγάνε αν καταρρεύσει η οικοδομή που μελέτησες κι επέβλεψες. Κι αρκετές νύχτες ζούσα μ’ αυτόν τον εφιάλτη για τη μόνη εξαόροφη οικοδομή που κτίστηκε μ’ εμένα ακόμη και σήμερα υπεύθυνο στην οδό Βενιζέλου.
Έστω λοιπόν, με αυτές τις σπουδές, είσαι στο κατάστρωμα του «Τιτανικού» και βλέπεις γύρω σου άλλους επιβάτες. Άλλοι αλαφιασμένοι, άλλοι ένα σώμα με τα ρέλια και τις κουπαστές. Σήμερα ξέρουμε πως κι οι δυό αυτές περιπτώσεις ναυαγών συνόδευσαν το υπερωκεάνιο στον αιώνιο βυθό του.
Δεν έζησα τον σεισμό του 1978, σε αντίθεση με την κυρά μου, ήμουν στην Ξάνθη. Έχασα συμμαθητή στα ερείπια της «οικοδομής του Νίκου» στο Ιπποδρόμιο. Άρα, ούτε ετούτη τη σκληρή εμπειρία έχω για να παριστάνω τον ψύχραιμο.
Απλώς στον σημερινό Εθνικό Τιτανικό μας, πρέπει κάποιος να μένει στην οπισθοφυλακή για να σχεδιάζει την επόμενη ημέρα. Κι αυτή την πολυτέλεια μού παρείχε το Προεδρείο της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Μακεδονίας – Θράκης. Την Παρασκευή που μας πέρασε.
Γραμμή πλεύσης
Αποχαιρετώ λοιπόν τα ντουβάρια του Facebook ΟΛΗ την εβδομάδα και φυλάω τις Κυριακές μου γι αυτό το Posterous και κάτι ακόμη. Είναι μια ιδέα που μούρθε με… συστημένη επιστολή (βλ. e-mail). Επειδή τόσο ο αποστολέας, όσο και ο παραλήπτης δεν είμαστε κουλτουριάρηδες, η ιδέα αυτή δεν λέγεται «συλλογική συγγραφή μυθιστορήματος». Αν και θα μεταφερθούμε αρχικά στην Ολλανδία και το... 2021 κάπου μεταξύ Οξφόρδης και Λονδίνου, η κοινή μας δουλειά θάναι να χρωματίσουμε με εναλλακτικά σενάρια τις ζωές των λίγων για την ώρα πρωταγωνιστών (ο αριθμός τους αναγράφεται στο Facebook). Δεν το κάνουμε για να λογοτεχνήσουμε. Είναι αργά πια για τέτοια.
Για την εμψύχωσή μας το κάνουμε. Για να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε τι εννοούσε ο καθηγητής του Γέηλ Στάθης Καλύβας που είπε περίπου τα ακόλουθα: «Όποιος ζει στον πόλεμο, πιστεύει ότι δεν θα τελειώσει ποτέ. Επιβιώνουν όσοι σκέπτονται την επόμενη μέρα του».
Απάντησα στον αποστολέα πως εγώ θα προσπαθήσω να λύσω κι έναν ακόμη χρησμό. Προέρχεται από τον Δάσκαλο μου στο οικονομικό - επιχειρηματικό ρεπορτάζ, τον κ. Αντώνη Δούδο. Είχαμε να συζητήσουμε 20 χρόνια (το γιατί, άλλη ώρα), μα ζήτησα να τον δω, καθώς το τσουνάμι που σαρώνει τη βορειοελλαδική Δημοσιογραφία επιβάλλει πια περισσότερες εξόδους από το «Μοναστήρι» της Στρατηγού Καλλάρη.
Την Πέμπτη λοιπόν, γύρω στη 1.15 το μεσημέρι, μετέφρασα ως εξής τα λόγια του (αναμένω τυχόν διορθώσεις του):
«Αποτελεί χαρακτηριστικό του επιχειρείν η λεγόμενη επαγγελματική τύφλωση. Κάθε επιχειρηματίας δεν μπορεί να καταλήξει σε απλές, ορατές και έξυπνες λύσεις, καθώς η καθημερινότητα και η συνήθεια δεν του επιτρέπουν να τις σκεφτεί. Σήμερα, μέσα στην άγρια κρίση που ζούμε, αυτή η «τύφλωση» είναι σίγουρα πιο έντονη για όλους μας, επηρεάζει άμεσα και τις συλλογικές μας δραστηριότητες».
Τα... ζώα
Αποστολέας και παραλήπτης συμφωνήσαμε να δημιουργήσουμε μια ΚΛΕΙΣΤΗ ομάδα στο Facebook. Θα δεχόμαστε φίλους μας, όπως ένας διευθυντής επιλέγει με ποιους συντάκτες θα ξεκινήσει μια εφημερίδα. Άρα μας συγχωρείτε προκαταβολικά στην περίπτωση που δεν θα σας δεχθούμε στη συντακτική ομάδα. Αλλά και να μπείτε, σας προειδοποιούμε ότι παρά την καλή μας θέληση, ο «εκδότης» (γιατί υπάρχει κι αυτός, πέρα από εμάς τους δυό) μπορεί να επιβάλλει την απόλυσή σας.
Το γεγονός ότι ο… συνονόματος μου ανέλαβε τέτοια εποχή, τον Νοέμβριο 1997, να στελεχώσει δύο εφημερίδες [«Μακεδονία» - «Θεσσαλονίκη»] και ένα περιοδικό [«Επιλογές»] για να εκδοθούν τον Μάρτιο του 1998, ας μην παρανοηθεί. Τα τότε λάθη μου σε επιλογές συνεργατών, που με συνόδευσαν στη σύντομη θητεία μου (ως τις 29 Μαΐου 2000), είναι πταίσματα σε σχέση με την επιλογή του εκδότη να υποκύψει στις αδούλευτες προτεραιότητες του τότε εμπορικού διευθυντή. Μετέτρεψαν τους χώρους των δημοσιογράφων σε γιαπί, την ώρα που κυνηγούσαμε να σπάσουμε παγκόσμιο ρεκόρ. Ως γνωστόν, με βάση τα διεθνή στάνταρντ μια (και όχι δύο) εφημερίδα για να εκδοθεί θέλει 6 μήνες!
Ο καβγάς μας, πριν αποφασιστεί η λύση «γιαπί», πρέπει να άφησε άυπνους τους ενοίκους της οικοδομής, εκεί στη στροφή μετά το Ποσειδώνιο, καθώς έχω αυτό το άθλιο ελάττωμα: όταν ακούω παραλογισμούς, ωρύομαι.
Αντίστοιχα σαν κι αυτό προπατορικά αμαρτήματα πληρώνει όχι μόνον ο Τύπος της Θεσσαλονίκης, αλλά εκατοντάδες «μαγαζιά» παγκοσμίως. Οι εκδότες κάνουν πια το λάθος να νομίζουν πως το Εμπορικό Τμήμα φέρνει τα λεφτά κι όχι η Ψυχή του Δημοσιογραφικού. Οι νεόκοποι λοιπόν επιχειρηματίες – εκδότες, έστω και τώρα, ας ακούσουν από γεροντότερους εμού –όχι από τα δικά μου χείλη, είμαι… ακατάλληλος- ένα ΓΙΑΤΙ που πρόσφερε απίστευτη δύναμη στον Γιάννη Βελλίδη και στον Χρήστο Λαμπράκη. Ο πρώτος είχε στημένο μισή ώρα έξω από το γραφείο του τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, στον πρώτο όροφο της οδού Μητροπόλεως 1 των Αθηνών (με όψη στην πλατεία Συντάγματος). Δεν ξέρω γιατί.
Γνωρίζω για τον δεύτερο. Πάλι στην Αθήνα, στην Χρήστου Λαδά. Ανέμενε επί ώρα ο Γεώργιος Μαύρος, αρχηγός της ΕΔΗΚ ΓΙΑΤΙ έπρεπε ο εκδότης του «ΒΗΜΑΤΟΣ» να κατασταλάξει στην άποψη του για την πρόσληψη ενός συντάκτη του Αθλητικού τμήματος στο Γραφείο Θεσσαλονίκης. Τον είχε απέναντι του κι ήταν ο μετέπειτα Διευθυντής μου στη «ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ» Αντώνης Πεκλάρης. Τον Μάιο του 1992, απηυδισμένος από την ιδιόρρυθμη συμπεριφορά της Κατερίνας Βελλίδη, της έδωσε μιαν απάντηση που μου «χάλασε» τη ζωή. Αναλάμβανα την 1η Ιουνίου εκείνης της χρονιάς τη διεύθυνση της εφημερίδας. Εργασιομανής ήμουν από τότε. Είπαμε από την αρχή, το γοργόν και χάριν έχει. Αλλιώς… «Που πας ρε Καραμήτρο στα 35 σου»;
Καλή μας εβδομάδα! Και καλή μας τύχη*.
* Κλεμμένο από τη γνωστή ταινία. Επειδή δεν τη θυμάμαι, κάπου γράψτε μου τον τίτλο της και τον ηθοποιό. Μιλώ για αυτόν που πήρε το ρόλο του δημοσιογράφου και προσπάθησε μέσω ραδιοφώνου να αντιμετωπίσει τον Τζον Μακάρθι και τις υστερίες του. Ψάχνω να βρω Έλληνα μιμητή του και ζορίζομαι.
Υ.Γ. Με τη φόρα που πήρα, ξέχασα να σας πω ότι η κλειστή μας ομάδα φιλοξενείται για την ώρα σε μία δική μας σελίδα στο Facebook. Αυτήν (θα δούμε μετά τι θα κάνουμε) την ονομάσαμε:
Εκεί θα βρείτε και την πρώτη παράγραφο αυτού που ονομάσαμε -λιγο πρόχειρα είναι αλήθεια- "συλλογική εμψύχωση". Αν μείνετε απλοί παρατηρητές να ξέρετε ότι αυτό που θα διαβάσετε μπορεί να το αλλάξουμε την επόμενη Κυριακή. Δίχως παρεξήγηση. Άλλωστε ο Γιώργος Αυτιάς από τότε που άρχισε τις εκπομπές του στην τηλεόραση, την ίδια γραμμή ευθύνης τηρεί;
[Μην ξεχνάτε. Κι εδώ, με "αλήτες και ρουφιάνους" μπλέξατε.]
